{"id":251,"date":"2018-04-18T12:55:45","date_gmt":"2018-04-18T09:55:45","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/?p=251"},"modified":"2025-09-09T17:27:42","modified_gmt":"2025-09-09T14:27:42","slug":"hakli-olmak-mi-dogru-olmak-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/index.php\/hakli-olmak-mi-dogru-olmak-mi\/","title":{"rendered":"Hakl\u0131 Olmak M\u0131 Do\u011fru Olmak M\u0131?"},"content":{"rendered":"

Her ne ya\u015fan\u0131rsa ya\u015fans\u0131n insan kaybetmek de\u011fil kazanmak ister. Bug\u00fcn olanlar yar\u0131n ge\u00e7er de yine bir cuma namaz\u0131nda, bir bayram sabah\u0131nda, bir ak\u015fam vaktinde ayn\u0131 safta yan yana dururuz. Y\u00fcz\u00fcm\u00fcz olsun, g\u00fcc\u00fcm\u00fcz olsun Yaradan\u2019\u0131n huzuruna yan yana varmaya.<\/strong><\/p>\n

Ahlak geli\u015fiminin en me\u015fhur kuramc\u0131lar\u0131ndan Kohlberg, kendi ahlaki geli\u015fim kuram\u0131n\u0131 bir farazi olay \u00fczerinden \u015fekillendirmi\u015ftir. Heinz\u2019in \u0130kilemi olarak bilinen olay\u0131n kurgusu \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

\u201cAvrupa\u2019da bir kad\u0131n yakaland\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel bir kanser hastal\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 \u00f6l\u00fcme \u00e7ok yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Doktorlar, \u015fehirdeki bir eczanenin yeni ke\u015ffetti\u011fi radium bile\u015fimli bir ilac\u0131n yararl\u0131 olabilece\u011fini, hasta kad\u0131n\u0131n kocas\u0131 Heinz\u2019e bildirirler. \u0130la\u00e7 \u00e7ok pahal\u0131d\u0131r ve bir dozu yakla\u015f\u0131k 200 dolara mal olmaktad\u0131r. Fakat eczac\u0131 ilac\u0131n bir dozu i\u00e7in yakla\u015f\u0131k 2000 dolar istemektedir. Heinz u\u011fra\u015f\u0131r, didinir, bor\u00e7 al\u0131r ama toplamda 1000 dolar ancak toplayabilmi\u015ftir. Heinz eczac\u0131ya kar\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok hasta oldu\u011funu ve dolay\u0131s\u0131yla ilaca acil ihtiyac\u0131 oldu\u011funu, \u015fimdilik 1000 dolar\u0131 kabul edip ilac\u0131 vermesini, kalan paray\u0131 da sonraki s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde verece\u011fini s\u00f6yler. Eczac\u0131, Heinz\u2019in teklifini kabul etmez ve ila\u00e7 i\u00e7in paran\u0131n tamam\u0131n\u0131 ister. Bu durumda Heinz ne yapmal\u0131d\u0131r?\u201d<\/p>\n

Kohlberg soruyu sorar ve \u00e7ekilir. Soruya verilen cevaba g\u00f6re de ahlaki geli\u015fimde ki\u015finin hangi basamakta oldu\u011funu s\u00f6yler. Hikayeye g\u00f6re Heinz\u2019\u0131n ilac\u0131 \u00e7almaktan ba\u015fka \u00e7aresi kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak \u00e7alma olursa Heinz haks\u0131z, eczac\u0131 hakl\u0131d\u0131r. Peki do\u011fru olan nedir?<\/p>\n

Hakl\u0131 olmak ile do\u011fru olmak aras\u0131nda bazen ince bir \u00e7izgi olabilir. O \u00e7izginin bir taraf\u0131nda olanlar hakl\u0131 olur ama do\u011fru olmaz, davranmazlar. Di\u011fer taraf\u0131nda olanlar ise hakl\u0131 olmaz ama do\u011fru olur ve do\u011fru davran\u0131rlar. B\u00f6yle zamanlarda \u00e7o\u011fu insan \u00e7izginin neresinde olmas\u0131 gerekti\u011fini kestiremez. Hakl\u0131 olan\u0131n taraf\u0131nda m\u0131, do\u011fru olan\u0131n taraf\u0131nda m\u0131 durmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n

Hakl\u0131 ve haks\u0131z zamana g\u00f6re, duruma g\u00f6re, ki\u015fiye g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00f6zetilmesi gereken hakl\u0131\/haks\u0131zdan ziyade do\u011fru\/yanl\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan bir insana veya bir gruba kar\u015f\u0131 \u201chakl\u0131\u201d olarak duygusunu, d\u00fc\u015f\u00fcncesini ve davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirse de do\u011fru davranmaktan ayr\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Her \u015feye ra\u011fmen bir ahlak pusulam\u0131z olmal\u0131 ve bizi her zaman hakl\u0131 olmaktan ziyade do\u011fru olmaya g\u00f6t\u00fcrmelidir. Olaylar de\u011fi\u015fir, zamanlar de\u011fi\u015fir, insanlar de\u011fi\u015fir, hakl\u0131lar haks\u0131zlar de\u011fi\u015fir; temel do\u011frular de\u011fi\u015fmez. Bu nedenle hakl\u0131, haks\u0131z penceresinden bakarak do\u011fru, yanl\u0131\u015f\u0131 \u0131skalayanlar uzun vadede pi\u015fman olacaklar\u0131 s\u00f6z ve davran\u0131\u015flara bula\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

K\u0131sa vadeli d\u00fc\u015f\u00fcnmek, fevri davranmak, ki\u015fisel tart\u0131\u015fma ve d\u00fc\u015fmanl\u0131klara girmek kolayd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 hakl\u0131 g\u00f6ren ve g\u00f6sterenler de \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Ancak do\u011fru olan uzun vadeli d\u00fc\u015f\u00fcnmek, sab\u0131r ve s\u00fck\u00fbnetle hareket etmek ve do\u011frulu\u011fun m\u00fccadelesini do\u011fru yollarla vermektir. Hakl\u0131 hissetmenin verdi\u011fi \u015fehvete kap\u0131lmadan, d\u00fc\u015f\u00fcncemizi k\u00f6reltip dilimizi kirletmeden, do\u011fruluktan ayr\u0131lmadan yapmal\u0131y\u0131z ne yap\u0131yorsak. \u0130ncinsek de, k\u0131r\u0131lsak da, \u00fcz\u00fclsek de ne ya\u015farsak ya\u015fayal\u0131m, ne hissedersek hissedelim asla ama asla nefret etmeyelim. Hele insanlardan asla nefret etmeyelim.<\/p>\n

Nefret zehirli bir y\u00fckt\u00fcr. Kendimizi kontrol edemiyor ve illa nefret etmek istiyorsak o zaman duru\u015ftan, davran\u0131\u015ftan nefret edelim ama ki\u015fiden nefret etmeyelim. Duru\u015f ve davran\u0131\u015ftan nefret etmek ise nefret edilen duru\u015f ve davran\u0131\u015ftan farkl\u0131 bir duru\u015f ve davran\u0131\u015f geli\u015ftirmek ister. Yani o duru\u015fa sahip olanlar\u0131n yapmad\u0131klar\u0131n\u0131 yapmak, s\u00f6ylemediklerini s\u00f6ylemek, d\u00fc\u015f\u00fcnmediklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmek, hissetmediklerini hissetmek ister. Her ne ya\u015fan\u0131rsa ya\u015fans\u0131n insan kaybetmek de\u011fil kazanmak ister. Bug\u00fcn olanlar yar\u0131n ge\u00e7er de yine bir cuma namaz\u0131nda, bir bayram sabah\u0131nda, bir ak\u015fam vaktinde ayn\u0131 safta yan yana dururuz. Y\u00fcz\u00fcm\u00fcz olsun, g\u00fcc\u00fcm\u00fcz olsun Yaradan\u2019\u0131n huzuruna yan yana varmaya.<\/p>\n

DR. MEHMET D\u0130N\u00c7<\/strong><\/p>\n

ACIBADEM OKULLARI PS\u0130KOLOJ\u0130K H\u0130ZMETLER DANI\u015eMANI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Her ne ya\u015fan\u0131rsa ya\u015fans\u0131n insan kaybetmek de\u011fil kazanmak ister. Bug\u00fcn olanlar yar\u0131n ge\u00e7er de yine bir cuma namaz\u0131nda, bir bayram sabah\u0131nda, bir ak\u015fam vaktinde ayn\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":252,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-251","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/251","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=251"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/251\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":265,"href":"https:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/251\/revisions\/265"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/252"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.acibadem.k12.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}